Dũng tướng Lê Ngân

Theo sách “Đại Việt thông sử”, Lê Ngân người xã Đàm Di, thuộc Lam Sơn, Thanh Hóa. Ông cũng là một trong những người đầu tiên đến tụ nghĩa ở Lam Sơn, hăng hái sát cánh với Lê Lợi, chuẩn bị cho cuộc chiến đấu một mất một còn nhằm lật nhào ách đô hộ của quân Minh, giành lại độc lập và chủ quyền cho đất nước. Đi với Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn, Lê Ngân đã nhanh chóng bộc lộ và không ngừng nâng cao tài năng quân sự của mình. Ông dần dần trở thành võ tướng cao cấp của Lam Sơn và lập công xuất sắc trong nhiều trận đánh lớn. Vào tháng 5-1418, khi ấy khởi nghĩa Lam Sơn vừa mới bùng nổ được hơn 4 tháng và đang chiến đấu trong điều kiện hết sức khó khăn. Với quân số áp đảo, quân Minh liên tiếp tổ chức hàng loạt những cuộc tấn công đàn áp khác nhau. Chỉ tính riêng từ ngày mồng 9 đến 13 tháng 4-1418, Lam Sơn đã phải chống trả quyết liệt với hai cuộc càn quét lớn.

Ngày 9-4-1418, ngay sau khi Lê Lợi và nghĩa quân vừa trở về Lam Sơn thì đại quân của giặc kéo đến. Bởi tương quan lực lượng quá chênh lệch, thành lũy kiên cố cũng không còn, nghĩa quân Lam Sơn chỉ có thể tổ chức vài trận đánh cản rồi rút lui lên Lạc Thủy. Ngày 13-4-1418, tướng giặc là Mã Kỳ lại đem quân đánh gấp vào Lạc Thủy. Bấy giờ, nhờ dự đoán đúng diễn biến của tình hình, Lê Lợi liền lập tức cho quân mai phục sẵn ở một vị trí hiểm yếu nằm trên đường dẫn vào Lạc Thủy, quyết đánh một trận phủ đầu thật bất ngờ với quân Minh. Mã Kỳ không hề hay biết gì.

Lực lượng Lam Sơn trong trận mai phục này có các tướng Lê Ngân, Lê Thạch, Đinh Bồ và Nguyễn Lý chỉ huy. Do khéo tận dụng địa thế lại đánh một cách rất bất ngờ và hiểm hóc, nghĩa quân Lam Sơn đã thắng lớn. Ta đã chém được vài ba ngàn tên, quân trang khí giới bắt được kể có đến hàng ngàn. Trong trận đánh quan trọng này, tên tuổi của các tướng nói trên, đặc biệt là tên tuổi của Lê Ngân và Lê Thạch, trở nên nổi bật. Từ đây, Lê Ngân luôn được Lê Lợi và Bộ chỉ huy Lam Sơn tin cậy, giao phó những nhiệm vụ ngày càng lớn. Đáp lại, Lê Ngân cũng không ngừng cố gắng lập công, góp phần xứng đáng vào thắng lợi của Lam Sơn.

Cuối năm 1424, Lam Sơn bất ngờ tấn công vào Nghệ An. Kế hoạch chiến lược do Nguyễn Chích đề xướng đã nhanh chóng thu được những kết quả rất tốt đẹp. Lam Sơn chiếm được Trà Lân và khống chế vùng đồng bằng Nghệ An. Quân Minh do Trần Trí và Phương Chính cầm đầu, dự tính sẽ đánh úp Trà Lân, quyết bóp nát lực lượng của Lam Sơn trong trận càn quét lớn này. Không may cho Trần Trí và Phương Chính, Bộ chỉ huy Lam Sơn đã nhanh chóng cho quân đến chiếm Khả Lưu là cửa ải quan trọng nằm trên đường tiến vào Trà Lân. Mưu toan lợi dụng sự bất ngờ của giặc không thể thực hiện được nữa. Trần Trí và Phương Chính cho quân đóng ở bãi Phá Lữ. Bốn ngày sau, quân Lam Sơn giả vờ rút khỏi Khả Lưu rồi vòng lại bố trí mai phục ở ngay khu đất hiểm này. Trần Trí và Phương Chính ngỡ là Lam Sơn sợ mà rút, liền xua quân đuổi theo. Chẳng dè vừa tiến đến ải Khả Lưu, chúng bị phục binh của Lam Sơn từ ba phía đổ ra đánh. Giặc bị giết hàng vạn tên.

Trong trận đánh này, Lê Ngân và Lê Sát là hai tướng tiên phong, được coi là những người lập công lớn nhất. Sau trận này, Trần Trí và Phương Chính lại lui quân về bãi Phá Lữ, còn Lam Sơn thì tu bổ chiến lũy để đóng lại ở Khả Lưu. Bấy giờ vì thiếu lương thực, việc đóng lại ở Khả Lưu lâu dài là điều rất khó khăn, còn như rút lui, bỏ đất hiểm ấy cho giặc cũng là điều không thể được. Theo ý kiến của tướng Nguyễn Vĩnh Lộc, Lam Sơn giả vờ đốt doanh trại ở Khả Lưu để rút lên miền thượng lưu, nhưng sau đó thì cho quân vòng lại để mai phục. Trần Trí và Phương Chính lại một lần nữa bị mắc mưu, bị dồn vào thế trận bày sẵn để rồi bị tiêu hao rất nặng nề. Trong trận này, ta bắt sống được tướng giặc là Chu Kiệt và giết được tướng giặc là Hoàng Thành, bắt sống được hơn một vạn quân Minh. Và sử cũ chép tên 11 vị tướng Lam Sơn có công lớn ở trận mai phục này, đó là: Lê Sát, Bùi Bị, Phạm Vấn, Đinh Lễ, Lưu Nhân Chú, Lê Ngân, Trương Chiến, Lê Tôn Kiều, Lê Khôi, Lê Bôi và Lê Văn An.

Lời bàn:

Từ giai thoại trên cho thấy, dưới sự lãnh đạo của Lê Lợi, Lê Ngân đã nhanh chóng bộc lộ bản lĩnh và không ngừng nâng cao tài năng quân sự của mình. Ông dần dần trở thành một võ tướng cao cấp của nghĩa quân Lam Sơn và đã lập được nhiều chiến công xuất sắc trong những trận đánh lớn. Chính vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi) đã viết lời nhận xét về ông như sau: “Là khí thiêng của sông núi đúc nên; Là tài lớn của triều đình gộp lại. Thuở trời đất tối tăm thì sớm biết thánh nhân xuất hiện; Thời ngang dọc can qua thì lo trước nỗi lo muôn nhà. Không đội trời chung cùng giặc nước; Thương dân chìm đắm quyết xông pha. Đẹp thay: Đức trung trinh mài chẳng thể mòn; Danh tiết sáng, bôi không thể bẩn”.

Chỉ với nhiêu đó cũng đã quá đủ để hậu thế hiểu rằng sinh thời, Lê Ngân là bậc tài cao, dũng mãnh và mưu lược. Nhưng tiếc rằng, khi làm quan trong thời thái bình, ông lại là người thiếu bản lĩnh chính trị và có phần hẹp hòi. Và chính điều này đã dẫn đến việc không đáng tội chết mà ông lại phải chịu chết. Vẫn biết rằng đến năm 1453, nhân kỳ đại xá, vua Lê Nhân Tông đã sửa sai rồi truy tặng ông hàm Thái phó, nhưng liệu việc sửa sai này còn có ích gì khi ông đã chết cách đó 43 năm. Và đây chính là bài học cho hậu thế phải công bằng, chính trực, nhất là đối với những người được pháp luật trao quyền “cầm cân nảy mực”.

Theo Danhngoncuocsong.com